20 mei 2021

Behandeling van Covid-patiënten: learning by doing

“Het behandelen van Covid-patiënten was een learning by doing proces”, aldus Frank Bosch. “En daardoor zijn de uitkomsten gaandeweg beter geworden.” Naast internist en hoogleraar interne geneeskunde in Rijnstate en het Radboudumc werd Frank Bosch tijdens de coronacrisis ook nog medisch coördinator Regionaal Overleg Acute Zorgketen binnen Acute Zorgregio Oost. Frank vertelt wat we geleerd hebben over de behandeling van Covid-patiënten.

 

Wat doe je als medisch coördinator Regionaal Overleg Acute Zorgketen?
“Die rol is ontstaan tijdens de Covid-pandemie. Als medisch coördinator ROAZ sluit ik aan bij het overleg van bestuurders waar onder andere afstemming plaatsvindt over Covid-capaciteit in de regio. Ik ben betrokken bij het maken van keuzes over welk ziekenhuis wat doet. En ik houd contact met de medisch coördinatoren van alle ziekenhuizen in de regio over hoe het gaat en waar iedereen tegenaan loopt. Zo help ik op allerlei manieren om problemen op te lossen die ontstaan door de grote toestroom van Covid-patiënten.”

 

Wat is jouw ervaring met de behandeling van Covid-patiënten?
“Het is echt learning by doing. Bij de eerste Covid-patiënten hebben we beleid gemaakt op basis van informatie die we uit China en Italië ontvingen. Inmiddels is dat beleid heel anders. We hebben heel veel Covid-patiënten gezien èn deden tegelijkertijd onderzoek naar hoe je deze patiënten het beste kunt behandelen. In het begin gaven we bijvoorbeeld het medicijn Chloroquine. Dat doen we nu niet meer. Nu kiezen we vaak voor Dexamethason. En op de Intensive Care (IC) hanteren we een andere beademingsstrategie dan aan het begin van de crisis. De kennis over Covid is het afgelopen jaar geëxplodeerd en de informatie daarover wordt wereldwijd gedeeld. De behandeling van Covid heeft daardoor een onvoorstelbare versnelling gekregen.”

 

Kun je een voorbeeld geven van wat jullie geleerd hebben?
“We hebben bijvoorbeeld ontdekt dat we niet standaard een infuus moeten geven aan Covid-patiënten. Dat is wennen want in het verleden gaven we bijna iedereen in het ziekenhuis een infuus. En op de IC hebben we geleerd dat veel patiënten die beademd worden baat hebben bij een buik- in plaats van een rugligging. Door het aanpassen van het beleid op wat je ziet en meemaakt, zijn de uitkomsten van de behandeling verbeterd.

De verandering van beleid begint al bij de huisarts. Die beoordeelt of het zinvol is of een patiënt naar het ziekenhuis gaat of dat een behandeling thuis ook mogelijk is. Eventueel met zuurstof. Het toedienen van zuurstof is in een aantal ziekenhuizen ook veranderd. Dat gebeurt daar namelijk met een nieuw apparaat; de Optiflow. Dit apparaat dient op een heel intensieve manier zuurstof toe. En we stemmen in een vroeg stadium af met de IC óf een patiënt baat heeft bij een IC-opname of niet. Want een IC-opname betekent nogal wat. Het is vaak een langdurig verblijf en zeker voor ouderen is de kans om te overlijden erg groot. Natuurlijk kijken we daarbij niet alleen naar leeftijd, maar ook naar iemands algehele gezondheidstoestand.”

 

Heb je naast een betere behandeling nog andere dingen geleerd?
“Dat we veel tijd verspillen aan het uitwisselen van patiëntgegevens omdat er geen landelijk elektronisch patiëntendossier is. Dit gebeurt als patiënten verplaatst worden via het Regionaal Coördinatiecentrum Patiënten Spreiding (RCPS). Patiëntgegevens worden uitgeprint en meegegeven aan het ontvangende ziekenhuis dat het weer in hun eigen systeem invoert. Dit kost veel tijd en is foutgevoelig waardoor de kwaliteit van zorg in het gedrang komt. Daar maak ik me wel druk over.

 

En ik heb ook gezien dat de veerkracht binnen ons gezondheidssysteem groot is. Deze crisis was zo overweldigend dat er helaas een fors deel van de reguliere zorg is afgeschaald. Dan denk ik, als we nu wat extra beademingsapparatuur voor noodgevallen aanschaffen? Maar dan heb je bij een volgende crisis misschien een virus wat onze nieren aantast. En dan heb je dialyse-apparatuur nodig. Het is moeilijk om je daarop voor te bereiden, dus we moeten het voor een belangrijk deel van veerkracht hebben.

 

Tenslotte hebben we ook geleerd dat regionale samenwerking enorm belangrijk is. In deze crisis zijn veel patiënten verplaatst van klinieken die te veel patiënten hadden naar klinieken waar nog ruimte was. Dat was goed voor de verdeling van zorg, maar heel belastend voor patiënten en naasten én voor zorgverleners. In de televisie-uitzending van EenVandaag van 15 april uitte ik daar mijn zorgen over.

 

Hopelijk blijft een volgende crisis voorlopig uit; het improviseren en extra diensten draaien kost veel energie en die raakt op.”

 

Patiëntenreis in Covid-tijden

Op 11 maart 2021 vond het webinar Patiëntenreis in Covid-tijden plaats waar Frank Bosch mede-organisator en spreker van was. In dit webinar werden deelnemers meegenomen in de behandeling van een patiënt met corona. Kijk het webinar terug op Internisten.nl.