Meer dan maatregelen: een sterker netwerk
Hoe samenwerking tijdens drukte de regionale geboortezorgketen versterkte
De drukte in de geboortezorg is een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Als we daarin samen optrekken, kunnen we de uitdagingen die voor ons liggen beter aan. Dat is een belangrijke les uit de evaluatie van de afgelopen zomerperiode in de acute geboortezorg van Acute Zorgregio Oost.
In juli 2025 besloot het bestuurlijk ROAZ om op te schalen naar de druktefase volgens het regionale drukteplan geboortezorg. Vanaf 1 augustus werden aanvullende regionale maatregelen ingezet, rondom het verschuiven van inleidingen en het aanscherpen van het ontslagbeleid. Deze maatregelen waren nodig om meer capaciteit vrij te spelen in de tweede lijn en de acute geboortezorg toegankelijk te houden. In november is de regionale samenwerking tijdens de drukke zomermaanden en het effect van deze maatregelen geëvalueerd door het ROAZ-netwerk (acute) geboortezorg.
Aanleiding: krapte in de geboortezorg
Er werd grote drukte verwacht op de verlosafdelingen en bij de eerstelijns verloskundigen in Acute Zorgregio Oost in de zomer van 2025. In meerdere ziekenhuizen waren capaciteitsreducties en de duur van verloskundestops nam toe. Ondanks de tweewekelijkse afstemming tijdens het capaciteitsoverleg bleven de zorgen over de toegankelijkheid van de acute geboortezorg bestaan. Daarom werd besloten om regionaal extra maatregelen in te zetten en niet alle zorg meer (direct) naar de tweede lijn door te sturen.
Wat ging goed
De evaluatie in november 2025 liet zien dat wederzijds begrip tussen de ketenpartners en het gevoel van gezamenlijke verantwoordelijkheid zijn gegroeid.
“Het was constructief om periodiek met elkaar de capaciteit te bespreken. We ervaarden een gezamenlijk probleem waarvoor we allemaal verantwoordelijkheid droegen. Zo was ik goed op de hoogte van wat er in andere ziekenhuizen speelde en andersom, waarbij er wederzijds respect was voor elkaars omstandigheden,” vertelt Jeroen Brouwers (teammanager geboortezorg | Rijnstate en deelnemer aan het ROAZ-netwerk (acute) geboortezorg).
Doordat in alle verloskundige samenwerkingsverbanden (VSV’s) dezelfde maatregelen golden, was er duidelijkheid over welke zorg wel of niet mogelijk was voor zowel eerstelijns verloskundigen als zwangeren. Het aangescherpte beleid werd goed geaccepteerd door de zwangeren, wat helpend was voor de verloskundigen. Ook was het effect ervan snel merkbaar, zo nam de instroom van zwangeren met surmenage naar de tweede lijn af. Toch is tijdens de evaluatie afgesproken om de ‘zomer’-maatregelen voor onbepaalde tijd voort te zetten, omdat de druk in de regio na de zomer nog steeds aanhoudt.
En wat kan beter?
Er waren ook verbeterpunten. Het besluitvormingsproces rondom opschaling en de communicatie bij nieuwe maatregelen kan soms nog duidelijker of efficiënter. En er is meer aandacht nodig voor de capaciteitskrapte in de gehele keten, inclusief de eerstelijns verloskundigen en kraamzorg.
Gerjanne Vrielink (eerstelijns verloskundige| MAIA verloskundigen en deelnemer aan het ROAZ-netwerk (acute) geboortezorg): “De druk op de eerste lijn neemt toe door de krapte in de kraamzorg en de ziekenhuizen.” Zij worden zoveel mogelijk ontlast, zodat er voldoende capaciteit overblijft voor vrouwen die deze zorg op dat moment echt nodig hebben. “Hierdoor krijgen we in de eerste lijn extra visites en telefoontjes. Maar de bezetting in de eerste lijn is, zeker in de zomermaanden, ook niet optimaal. Het is fijn dat dit afgelopen zomer is onderkend. Wederzijds begrip maakt samenwerken zoveel makkelijker.”
Daarnaast willen de VSV’s beter inzichtelijk maken welke toestroom van zwangeren zij verwachten en toekomstige capaciteitsreducties sneller met elkaar delen.
Jeroen: “Tot nu toe hebben we vooral de actuele knelpunten met elkaar besproken. Een vervolgstap om te kijken hoe we deze knelpunten kunnen ombuigen bleek nog te vroeg. Wel is bijvoorbeeld de werkgroep personele capaciteit gestart om te werken aan oplossingen op de lange termijn. maar ROAZ-brede sturing op de korte en middellange termijn is nog een uitdaging.”
Vooruitblik
Het ROAZ-netwerk geboortezorg scherpt, met hulp van netwerkbureau AZO, het drukteplan verder aan met een duidelijk besluitvormingsproces in fasen van drukte en bijbehorende rollen en verantwoordelijkheden. Ook zet zij in op gezamenlijke communicatie naar zwangeren in drukke periodes, en het verkrijgen van beter data-inzicht in het verwachte aantal bevallingen en de capaciteit, zodat we piekmomenten beter kunnen voorspellen. Daarnaast is op de verlosafdelingen eind vorig jaar het oranje stoplicht in het Landelijk Platform Zorgcoördinatie (LPZ) in gebruik genomen. Hiermee geven ziekenhuizen aan dat de verlosafdeling vol dreigt te raken. Eerstelijns verloskundigen kunnen er dan voor kiezen om direct een ander (‘groen’) ziekenhuis te bellen met de vraag of zij terecht kunnen. Dit scheelt hen tijd op een belangrijk moment.
Wat vooral duidelijk werd is dat samenwerking onze belangrijkste kracht is. Met de acties voor 2026 zetten we stappen om de geboortezorg ook in drukke periodes toegankelijk te houden. Samen maken we het verschil.